In Groningen, Drenthe, Rotterdam, Maassluis, Heerlen, Den Helder en andere plekken in het land ontstaan lokale plannen en initiatieven om sociaal pensioen op de kaart te zetten. De ene regio is al wat verder dan de andere, maar overal klinkt dezelfde boodschap: mensen die met pensioen gaan, hebben sociaal kapitaal – ervaring, tijd, contacten – dat goud waard is.
Van droom naar bijdrage
Tanja Cats van Present Maassluis spreekt liever niet over ‘vrijwilligerswerk’, maar over het herontdekken van wie je bent en wat je altijd al wilde doen. “Sommige mensen hadden vroeger een droom om iets te betekenen – voor kinderen, voor hun wijk, voor de natuur – maar dat raakte ondergesneeuwd. Nu ze met pensioen zijn, kunnen ze daar opnieuw bij komen.” In haar regio worden ‘oefenmomenten’ en lunches georganiseerd om ouderen te helpen ontdekken wat bij hen past. “Het gaat om ontmoeting, plezier, betekenis. Je hoeft het niet alleen te doen.”
Nieuwe taal, nieuwe beelden
In het noorden van het land werken organisaties als ZIF, Vier het Leven en Humanitas aan een regionale aanpak. Projectleider Frouk Reehoorn: “We willen de komende anderhalf jaar ruimte creëren voor 60-plussers om op hun eigen manier bij te dragen. Dat hoeft niet in het klassieke keurslijf van vrijwilligerswerk. Het kan ook een inspirerend gesprek zijn, het delen van ervaring, of iemand in je buurt helpen.” Ze pleiten voor ‘ontschotten’ van rollen: niet werk of privé, maar mens-zijn in al je vormen.
Ook Tamara van Diejen (Humanitas) ziet de noodzaak van een frisse blik: “Veel mensen denken bij pensioen aan reizen of ‘lekker niets doen’. Maar er is ook zingeving, verbinding, groei. We zoeken ambassadeurs en influencers die dat verhaal vertellen – liefst leeftijdsgenoten die het al doen.”
Drempels en kansen
Tegelijkertijd is het niet altijd makkelijk. Veel mensen hebben nooit eerder vrijwilligerswerk gedaan, of zien zichzelf er niet in. “Ze doen wél iets voor de kerk scouting of de voetbalclub,” zegt Ina Weerstra (Present), “maar noemen dat geen vrijwilligerswerk. Daar ligt een wereld te winnen.” Daarom wordt ingezet op bewustwording, onder andere bij werkgevers. Sommigen organiseren al pensioenevents of -gesprekken. De kunst is om daarin ook sociaal pensioen mee te nemen: wat wil je ná je loopbaan betekenen voor een ander? Hoe blijf je of ga je doen wat je leuk vindt en wat van betekenis is.
Van idee naar beweging
De energie is voelbaar. Op markten, beurzen en in lunchbijeenkomsten worden verhalen gedeeld. Er zijn ideeën voor sketchacts, podcasts, escape rooms en lokale campagnes. “We proberen het zowel top-down als bottom-up aan te vliegen,” zegt Herman Dubbeldam van Present Den Helder. “Van oud-burgemeesters tot een standje op de markt: iedereen kan een vliegwiel zijn.”
De beweging is begonnen. Nu is het zaak om die samen verder te brengen. Met ruimte, voorbeelden en taal die raakt. Want sociaal pensioen is geen verplichting – het is een kans op nieuwe zin.
Meer weten over het thema Sociaal Pensioen? Kijk op www.sociaalpensioen.nl of volg onze LinkedIn pagina Samen Ouder Worden waar we regelmatig over het thema posten.