Vriendenkringen zijn kleine groepen mensen die elkaar ontmoeten, ondersteunen en samen alledaagse dingen delen. In gesprek met Jantsje Boersma, regiocoördinator, en Rianne Malhoe, coördinator Vriendenkringen, wordt duidelijk hoeveel maatwerk, geduld en vakmanschap daarbij komt kijken.
Uit nood geboren
Handjehelpen begon ooit met het koppelen van maatjes aan mensen met een beperking. Gaandeweg bleek de hulpvraag veel breder en nam de behoefte toe aan meer contact. Tegelijkertijd was er een tekort aan vrijwilligers. ‘Toen bedachten we om meerdere hulpvragers aan elkaar te koppelen, dan was er in ieder geval contact,’ vertelt Rianne Malhoe, coördinator Vriendenkringen. Door mensen met eenzelfde wens, hobby of achtergrond bij elkaar te brengen en goed te begeleiden, ontstonden Vriendenkringen. Ook hierin is het uitgangspunt om iemands netwerk te vergroten, door ontmoeting op regelmatige basis en op een gelijkwaardige basis.
Rol van verbinder
Een Vriendenkring ontstaat nooit vanzelf. Zowel Jantsje Boersma, regiocoördinator, als Rianne Malhoe benadrukken het belang van de ‘verbinder’: iemand die de tijd neemt om mensen individueel te spreken, goed luistert en tussen de regels door leest. Intakegesprekken met hulpvragers en vrijwilligers vormen de basis. Daarna volgt het matchen, begeleiden en het onderhouden van een netwerk met formele en informele partners.
Op papier kan een match perfect lijken, maar pas in de praktijk blijkt of er echt een klik is. Daarom worden ontmoetingen vaak speels ingericht, met werkvormen die overeenkomsten zichtbaar maken. ’Je ziet pas tijdens zo’n bijeenkomst wie op elkaar reageert,’ aldus Boersma.
Divers en dynamisch
Er zijn diverse Vriendenkringen: van een kaartclub van mannen tot een wandelgroep van vrouwen. Een eetclub die eens in de zes weken samenkomt en een kring bestaande uit jongere mannen met een licht verstandelijke beperking. Wat ze delen is de wens om hun netwerk te vergroten en ‘mee te doen aan het gewone leven’.
Boersma: 'We hebben zelfs een mini-kring van twee personen. Zo koppelden we een meneer met NAH aan een mevrouw die op latere leeftijd blind is geworden en een tandemfiets heeft. Ze herkennen elkaar in hoe een levensverandering hen heeft geraakt en fietsen nu samen.'
Een Vriendenkring vraagt veel van vrijwilligers. Anders dan bij een één-op-één maatjescontact is een kring dynamisch. Vrijwilligers krijgen appjes tussendoor, coördineren bijeenkomsten en moeten omgaan met verschillende emoties. Soms betekent dat ook lastige beslissingen nemen, bijvoorbeeld wanneer iemand de groepsdynamiek verstoort. ‘Dat moet je durven benoemen,’ zegt Malhoe.
Leren door te doen
Handjehelpen zoekt voortdurend naar wat werkt. Kan een deelnemer de rol van vrijwilliger op zich nemen? Heeft elke subgroep een vaste begeleider nodig? Moet er een programma zijn of juist ruimte voor spontaniteit? Sommige kringen groeien uit tot duurzame verbanden, maar andere stoppen door het vertrek van de vrijwilliger.
De presentiebenadering vormt de basis van het werk. Vrijwilligers krijgen introductiebijeenkomsten en scholing aangeboden, maar veel leren gebeurt in de praktijk. Het draait om nabijheid, aandacht en aansluiten bij wat mensen zelf kunnen en willen.
Sociaal weefsel versterken
Jantsje Boersma ziet haar werk als het bouwen aan sociaal weefsel: verbindingen creëren die Handjehelpen uiteindelijk overbodig maken. Soms begint dat klein, met twee mensen die vier straten van elkaar wonen. Soms groeit het uit tot een kring met een vaste plek, vaak bij iemand thuis. Malhoe: 'De mannen van de kaartclub hebben een hele diverse achtergrond, maar allemaal een beperkt netwerk. Doordat de kring bij een van hen thuis verzamelt, voelt het vertrouwd en veilig. Een regulier buurtcentrum zou voor hen een te grote stap zijn.'
De ambitie is helder: meer Vriendenkringen opzetten, mensen verbinden die anders alleen formele contacten hebben en bijdragen aan gelijkwaardig, menselijk contact. Zoals een deelnemer het verwoordde: Ik wil meedoen aan het gewone leven, want al mijn contacten zijn hulpverleners. Dat is precies waar de Vriendenkringen van Handjehelpen voor staan.
Een initiatief Handjehelpen, partner van Samen Ouder Worden