Het is een noodzakelijke voorwaarde om vrijwilligers betrokken, gemotiveerd en effectief aan de slag te houden. Toch is er lang niet altijd sprake van een formele functie ‘coördinator vrijwilligerswerk’. Dat maakt het complex om naar deze rol te kijken, maar juist dát maakt het gesprek erover belangrijk.
Functie, taak of rol?
De term coördinator vrijwilligerswerk veronderstelt dat het om een duidelijk onderscheiden functie gaat die herkenbaar is in de organisatie. Maar in de praktijk is degene die zich met vrijwilligers en vrijwilligerswerk bezighoudt vaker niet dan wel een aparte functionaris. In veel gevallen is het onderdeel van een breder takenpakket of een rol die iemand op zich neemt of krijgt. Deze betaalde of onbetaalde medewerker heet dan vrijwel nooit coördinator vrijwilligerswerk. Het duidelijkst zie je dat in organisaties waarin iedereen vrijwilliger is, daar wordt vaak van alles gedaan dat valt onder het coördineren van vrijwilligers zonder dat er een coördinator is.
De praktijk verandert
Hoe we naar vrijwilligerswerk kijken, is sterk in beweging. De waarde en het belang van vrijwilligerswerk worden enerzijds steeds vaker instrumenteel ingevuld, terwijl er tegelijk meer aandacht is voor de vrijwillige energie van mensen en de aansluiting op de reizen die ze als vrijwiliger maken.
Ook zien we in sectoren zoals zorg en welzijn de aanpak van vrijwillige inzet veranderen. Zo komt er steeds meer aandacht voor de informele netwerken rondom cliënten. Daar zie je functies ontstaan als coördinator informele zorg in plaats van coördinator vrijwilligerswerk. Dat is iemand die beroepskrachten, verwanten, buren en vrijwilligers met elkaar verbindt. Maar dan moet je dus wél weten hoe vrijwilligers werken, wat hen motiveert en hoe je dat organiseert. Dit betekent dat het profiel van de coördinator verandert: het gaat steeds vaker over schakelen tussen werelden, bruggen bouwen, een visie uitdragen en zorgen voor duurzame samenwerking. Er zijn dus andere competenties nodig.
Coördineren of coördinatie?
Ten slotte is het van belang scherp te krijgen wat er moet gebeuren en wie dat doet. In het Basisboek werken met vrijwilligers maken we een onderscheid tussen coördineren van vrijwilligers en coördinatie van vrijwilligerswerk. Onder het eerste valt alles dat direct te maken heeft met de mensen die zich vrijwillig inzetten zoals begeleiden, ondersteunen en waarderen. Coördinatie gaat over de organisatiebrede kant zoals strategie, beleid, externe samenwerking en financiën. Je hebt beide nodig. Cruciaal is dat zowel het coördineren als de coördinatie op de juiste manier en op het juiste niveau belegd zijn in een organisatie.
Investeren in het vak
Het organiseren van vrijwilligerswerk is een vak. En dat vak verdient erkenning. In de praktijk wordt dat vaak onderschat. Het is geen administratieve klus die je erbij doet. Zeker niet in deze tijd waarin er meer vrijwilligers gevraagd worden en er meer van vrijwilligers gevraagd wordt. Je hebt een duidelijke visie op vrijwillige inzet en specifieke competenties nodig, en organisaties moeten daarin willen investeren. Of iemand nu formeel coördinator vrijwilligerswerk is of niet, maakt dan niet uit. Waar het hem om gaat, is dat de verantwoordelijkheid voor goede coördinatie helder belegd is en op het juiste niveau.
Waarom een nieuw competentieprofiel?
Om het vak meer erkenning en richting te geven, werkt Willem-Jan de Gast vanuit het programma Meer en Anders Vrijwilligen samen met Beroepsvereniging AGORA, Movisie en een brede groep experts aan een nieuw competentieprofiel. Dat verschijnt in november 2025. “Het profiel laat zien wat het vak inhoudt én wat je ervoor nodig hebt,” zegt hij. Hij hoopt dat het organisaties helpt om de coördinatie van vrijwilligerswerk steviger neer te zetten. Niet omdat het moet, maar juist omdat het loont.
Wil je als eerste weten hoe het profiel eruitziet en wat het voor jouw organisatie kan betekenen? Houd de website van Meer en Anders Vrijwilligen in de gaten. Op 4 november om 14.00 geven Willem-Jan en Movisie een sneak preview van het nieuwe profiel tijdens de Kennisboostweek van NOV, de inschrijving voor de sessie opent binnenkort in onze agenda.
.png)
Willem-Jan de Gast
Expert vrijwillige inzet & Trekker van het programma Meer en Anders Vrijwilligen