In 2024 gaf de helft van de bevolking van 15 jaar of ouder aan zich minstens één keer per jaar als vrijwilliger ingezet te hebben voor een organisatie of vereniging. Dit is ongeveer gelijk aan 2023 en hiermee is het aandeel vrijwilligers weer terug op het niveau van voor 2017.
Vaker incidenteel
Hoewel het aandeel vrijwilligers na de corona jaren weer is toegenomen, zijn wel minder mensen het vrijwilligerswerk regelmatig (wekelijks of maandelijks) gaan doen, en juist meer mensen incidenteel (af en toe of eenmalig). Ook besteden mensen gemiddeld minder uren aan vrijwilligerswerk dan voorgaande jaren. In de provincie Friesland wordt het meeste vrijwilligerswerk gedaan (55 procent).
Vrijwilligerswerk in de buurt
Naast vrijwilligerswerk voor verenigingen of andere organisaties, zetten mensen zich ook vrijwillig en onbetaald in voor informele initiatieven, ook wel een burgercollectief of inwonersinitiatief genoemd. Dit zijn initiatieven met een maatschappelijk doel, zonder hulp van de overheid of een organisatie maar die wel in groepsverband plaatsvinden. Denk aan initiatieven in buurt, wijk, dorp of regio waar mensen samen een maatschappelijk probleem aanpakken, zoals het samen opruimen van afval in de buurt of het oprichten van een broodfonds. In een periode van een jaar heeft 7 procent van de 15-plussers aan een dergelijk initiatief deelgenomen. In het coronajaar 2021 was dit nog 3 procent.
Sociale veiligheid
Nieuw in het onderzoek dit jaar is het thema sociale veiligheid. Van alle vrijwilligers heeft 8 procent ooit een sociaal onveilige situatie meegemaakt tijdens het vrijwilligerswerk. Vooral jongeren (tussen 25 en 35 jaar) rapporteren dit relatief vaak (12 procent). De meeste incidenten gaan over verbale of fysieke agressie (52 procent) gevolgd door situaties waarin iemand zich niet durfde uit te spreken of zichzelf niet kon zijn (31 procent), en pesten of uitsluiten (28 procent).
Positief is dat bijna de helft van de vrijwilligers (44 procent) aangeeft dat er binnen hun organisatie een vertrouwenspersoon aanwezig is. Tegelijk weet een kwart (24 procent) niet of die er is, en 14 procent zegt dat er geen vertrouwenspersoon is. Dit onderstreept het belang van een structurele aanpak voor sociale veiligheid binnen vrijwilligersorganisaties.
Meer informatie vind je op deze pagina van het CBS en hier op deze website.