Beste Rimke, vertel eens over de overgangsfase vanaf jouw 60e tot aan de AOW-leeftijd. Hoe zag deze eruit?
Ik werkte fulltime als docent en manager in het Hbo. Ik combineerde het lesgeven onder meer met het managen van de Academy voor theologie en levensbeschouwingen en het ontwikkelen van nieuwe opleidingen. Ik heb er gewerkt tot aan de laatste dag van mijn pensioenleeftijd, dat was toen 66 jaar en 9 maanden.
Tegen het einde van mijn carrière werd de Academy opgeheven en zouden er ontslagen vallen. Het duurde maanden voordat bekend werd om wie dit ging. In die onzekere periode gaf mijn zus mij de tip om een reisorganisatie te benaderen om reisleider te worden. Ze bleken iemand met mijn deskundigheid nodig te hebben en ik werd aangenomen voor met name het Midden Oosten. Toen ik uiteindelijk hoorde dat ik niet ontslagen werd, heb ik wel toestemming gevraagd om drie keer per jaar reizen te kunnen begeleiden. Daar heeft men rekening mee gehouden.
Ik vond in die periode het idee van pensioen wel aantrekkelijk, maar tegelijk kon ik me niet voorstellen wat pensioen voor mij zou betekenen. Ik had wel ideeën, wensen en plannen, maar niet concreet en uitgewerkt.
Hoe ziet jouw leven eruit sinds je met pensioen bent?
Ik zie mezelf nog zitten na een paar maanden pensioen. Het was stil op straat, de scholen waren weer begonnen en ik realiseerde me dat ik niet meer meedeed. Ik zat achter een kop koffie met de krant. Wat nu? Daar zat ik met mijn ideeën en plannen.
Ik miste vooral de contacten met studenten en collega’s en het vanzelfsprekend bijblijven met ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld het gesprek bij het koffieapparaat over films, boeken of gebeurtenissen in de wereld en dat gemis blokkeerde mij. Het zwarte gat dus.
Ik ben overigens wel steeds reizen blijven begeleiden en doe dat nog steeds, ook al doe ik het nu hooguit twee keer per jaar. Het zijn reizen waar op inhoudelijk gebied veel van me verwacht wordt. Sinds Corona kom ik zelf met een plan voor een reis en werk dat samen met de reisorganisatie uit; zij regelen verder hotel, tickets enz. en ik zorg dat er een groep wordt samengesteld. Nu bijna 8 jaar na pensioen, ben ik net terug uit Turkije en denk ik na over de volgende reis.
Ik geniet ervan om mensen in contact te brengen met nieuwe situaties en culturen en om ze ervaringen op te laten doen waarin geleerd en ontdekt kan worden.
Leefde er bij jou in deze fase de behoefte om jouw leven later op een betekenisvolle manier vorm te geven?
Jazeker, maar hoe? Welke nieuwe vorm zou bij mij passen? Natuurlijk wist ik wel dat ik me actief kon inzetten voor een ander, maar niet alles past bij mij. Zo loop ik niet gelijk warm voor buurthuiswerk of voor mantelzorg; daar voel ik me minder door aangesproken. Maar ik had wel de behoefte aan substantiële invulling en uiteindelijk ontstond er wel iets. Ik pikte signalen op en zo wist ik dat er iemand gezocht werd voor de kerkenraad. Daar hoefde ik niet lang over na te denken.
Dus door het zwarte gat te accepteren ontstond er langzaam maar zeker nieuwe energie. Het was de kunst om dat toe te laten en langzaamaan iets te gaan proberen. Je merkt snel of je op het juiste spoor zit. Ik heb uiteindelijk bestuurswerk gevonden dat bij mij past.
Welke activiteiten of bezigheden geven je betekenis of voldoening?
Het zijn eigenlijk dezelfde elementen die mij ook in werk voldoening gaven. Mij blijven ontwikkelen, werken met groepen en uitgedaagd worden om te leren en bij te blijven. Met die groepsreizen ben ik enorm blij. Maar ook het alleen reizen of samen met een vriendin. Door cursussen te volgen en het organiseren van activiteiten voor de kerk voel ik de prettige dynamiek en van het een komt het ander.
Ik ben nu zover dat ik zelfs kan genieten van een tijdje niks te hebben. Ik ga ook alleen op stap. Nooit geweten dat ik dat fijn zou vinden. Ik kan nu zeggen dat het toestaan van stilte en rust na een actief arbeidsleven verrijkend kan zijn, maar ook dat vraagt tijd.
Wat motiveert je om jouw kennis, ervaring en talenten te blijven inzetten?
Leren en mezelf blijven ontwikkelen. Zoals het ontwikkelen van een nieuwe reis. Daar moet ik mezelf goed op voorbereiden. Ik moet, net als toen ik docent was, boven de stof staan. Dus veel lezen; dat vind ik een prettige uitdaging.
Ik heb bovendien een interessante leesclub gevonden waarmee ik praat over literatuur. Het is een studieachtige groep waar we met elkaar de inhoud uitpluizen en leren. We werken met thema’s: vorig jaar Japan en dit jaar Engelse klassiekers. Het doel is om vanuit de literatuur iets te begrijpen over, in dit geval, de Engelse cultuur.
Heb je nog tips voor de volgende generatie om deze overgangsfase soepel te laten verlopen?
Probeer in kaart te brengen waar je drive zit. Doe dat voordat je met pensioen gaat. Wat maakt voor jou je werk aantrekkelijk, of denk aan je vakanties; wat doe of deed je altijd graag. Daar zit misschien een aanknopingspunt. Je hoeft echt niet de wereld in te trekken, maar zorg er wel voor dat je onder de mensen blijft en dat je je interesses koestert.